Kawerna – fantastyka, książki fantastyczne, fantasy
MEDIA
Kategorie: Książka

John Crowley – Daemonomania

W realiźmie magicznym łączy się dwojakie postrzeganie rzeczywistości. Z jednej strony odwołuje się do świata, który znamy z życia codziennego, z drugiej natomiast odbierany jest przez percepcję jednostek dostrzegających (bądź wydających się dostrzegać) coś więcej.
Typowy dla nurtu bohater, dysponujący wiedzą ezoteryczną, będzie przykładał znaczenie do snów i liczb, geografii  (odpowiednie ułożenie punktów na ziemi) i astronomii (układ gwiazd i planet), a także historii i legend. Podobnie charakterystyczna narracja skupiona jest na prozie życia, przeżyciach bohaterów, konsekwencją czego jest dominacja nastroju nad akcją.

 

Gdy mowa o twórczości Johna Crowleya, powyższy nurt literacki nasuwa się samoistnie, nie bez przyczyny pisarza porównywano do  Marqueza* .

O swobodzie, z jaką Crowley „czuje się” w realizmie magicznym niech świadczy to, że powyższy akapit (w zasadzie tylko wymieniający najważniejsze cechy) można bez problemów odnieść do treści tetralogii AEgipt. W  sytuacji, gdy każdego roku pojawiają się nowi twórcy, a rynek podlega ciągłym zmianom trendów, niespieszne tworzenie cyklu (czytelnicy musieli czekać dwadzieścia lat od pierwszego do czwartego tomu) było odważną decyzją, świadczącą o artystycznym podejściu do pisania. Długi czas tworzenia nie wpłynął (a przynajmniej nie zaobserwowałem znaczących zmian) na koncepcję tetralogii, jej trzeci tom – Daemonomania, to ciągle książka nieprzystosowująca się do czytelnika, to czytelnik musi przystosować się do niej.

Daemonomania była zapowiadana jako część najbardziej zagadkowa i zaskakująca. Sugerowała zmianę w postrzeganiu zdarzeń i bohaterów. I ta zmiana rzeczywiście ma miejsce, tyle że dokonuje się w stylu Crowleya – powoli i ledwo zauważalnie.

Bohaterowie powoli dorastają do czekających przed nimi zadań, przejawiają większe zaangażowanie na płaszczyźnie, która wcześniej była im obojętna: Pierce, po wcześniejszych doświadczeniach postanowiwszy unikać związków, wykazuje coraz większe zainteresowanie Rose; Rosie, nieprzejawiająca instynktu macierzyńskiego, uświadamia sobie podczas choroby córki, jak wiele dziewczynka dla niej znaczy. Większą rolę odgrywają również postaci wcześniej epizodyczne.

Silną stroną autora są bohaterowie – archetypiczni, a zarazem z charakterem, nie dający się prosto przypisać do wzorców, które reprezentują. Dzięki temu opowieść, w dużej mierze obyczajowa, zyskuje na wyrazistości.

Równie dobrze pisarz poradził sobie z odzwierciedleniem stosunków społecznych i amerykańskiej obyczajowości, chociaż rodzimy czytelnik może mieć trudności, wynikające z innych uwarunkowań i odmiennego kontekstu kulturowego. Główna oś wydarzeń skupia się na konfrontacji z ruchem religijnym, do którego dołączają ludzie z personelu Centrum Psychoterapii „Las”, posiadającego wszelkie znamiona sekty. I to już dla bohaterów jest powodem do obaw, wynikającym przede wszystkim ze stosunku do sekt, który w Ameryce jest o wiele ostrzejszy niż w Polsce (jest to związane choćby z tragicznymi wydarzeniami w sprawie Świątyni Ludu**).

Największe trudności może jednak przynieść bogactwo, jakie oferuje Crowley zarówno w treści, jak i formie. W treści –  Daemonomania (jak i poprzedniczki) nafaszerowana jest mniej lub bardziej jawnymi nawiązaniami oraz wymaga podstawowej chociaż wiedzy o gnozie i ezoteryce. W formie –  styl autora do prostych nie należy, bogaty jest w dygresje i metafory, zbliżając się do poziomu “sztuki dla sztuki”, ale sztuki dającej czytelnikowi mnóstwo przyjemności, o ile to bogactwo go nie przytłoczy.

Solaris, wydając książkę, wykonało świetną pracę, chociaż nie uniknęło dosyć poważnej wpadki, mogącej zmylić potencjalnych czytelników – mianowicie Daemonomania na stronie tytułowej (i dalszej) została podana jako pierwsza księga AEgiptu, a nie trzecia, jak widnieje na tylnej okładce. Grono tłumaczy powiększyło się o Annę Klimasarę, nie zauważyłem jednak, aby znacząco wpłynęło to na jakość tłumaczenia.

Trzeci tom AEgiptu jest dziełem udanym. Czytelnicy dwóch poprzednich części mogę sięgać po niego bez obaw, zaś cyklem może zainteresować się każdy, kto od literatury oczekuje czegoś więcej niż szybkiej akcji i efektownej fabuły. I jest gotowy na bogactwo oferowane przez Crowleya.

*Dzięki powieści  Małe, duże.  http://wydawnictwosolaris.pl/page/15/autorzy

 

**http://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Awi%C4%85tynia_Ludu

Autor: John Crowley
Wydawnictwo: Solaris , Październik 2010
Seria: AEgipt
ISBN: 978-83-89951-02-1
Liczba stron: 666
Wymiary: 125 x 195 mm
Tłumaczenie: Joanna Bogunia, Dawid Juraszek, Anna Klimasara

Merlin.pl  Amazonka.pl  Selka.pl