Kawerna – fantastyka, książki fantastyczne, fantasy
MEDIA
Kategorie: Książka

Wybrana – Naomi Novik

Po przeczytaniu notatki od wydawcy Wybranej, czytelnik może poważnie zwątpić. Wydaje się, że to nie poważna powieść uznanej autorki, jaką Naomi Novik stała się za sprawą cyklu Temeraire, a wznowienie którejś prostej baśni dla młodego odbiorcy. Zaczarowany las, okrutny czarodziej z pobliskiej wieży, ofiary składane z młodych dziewic – brzmi to po prostu banalnie. Szybko okazuje się jednak, że to właśnie w licznych odniesieniach do źródeł fantasy tkwi siła tej świetnej książki.

 

 

Agnieszka mieszka w wiosce, która leży niedaleko mrocznego Boru. Jedyną ochroną bliskich dziewczyny przed tajemniczym istotami zamieszkującymi przeklęty las jest czarodziej zwany Smokiem. Niestety, jego opieka dużo kosztuje: co dziesięć lat mag przybywa do swych poddanych, aby zabrać jedną siedemnastolatkę do swej wieży. Zbliża się czas kolejnego wyboru, a Agnieszka jest jedną z kandydatek.

Pierwszy kontakt z Wybraną to doświadczenie niecodzienne. Czytelnik zostaje wciągnięty do doskonale znanego sobie świata – bo to w gruncie rzeczy pełny sztafaż baśni, które każdy z nas pamięta ze swojego dzieciństwa. Trudno jednak nie docenić olbrzymiej dawki świeżości, jaką niesie ze sobą książka. Jak to się dzieje? Po pierwsze: Novik idzie pod prąd posttolkienowskich trendów. Powieści i opowiadania fantasy kojarzą się dzisiaj przede wszystkim z monumentalnym konfliktem dobra ze złem, w którym główne role grają przedstawiciele najróżniejszych humanoidalnych ras: od elfów i orków, przez gnomy i gobliny, aż do krasnoludów. W Wybranej tego nie uświadczymy: autorka skupia się na kontakcie człowieka z naturą, magię stylizuje tak, aby była uzależniona od tej relacji, a głównym antagonistą czyni mroczny Bór. Novik wraca więc do świata dzieciństwa, ale z pewnością nie jest to puste odtwórstwo; to raczej hołd dla dawnych opowieści.

Pisarka zadbała też o to, aby dostosować to, co rozbudzało wyobraźnię dziecka do wymagań współczesnego dorosłego czytelnika. Wybrana wyrasta z klasycznych baśni, ale jest dużo mroczniejsza. Książęta nie okazują się tak szlachetnymi, jakbyśmy chcieli w to wierzyć, magowie wcale nie dzielą się bezinteresownie swoją tajemną wiedzą, a gdy żołnierze giną, kałuże ich krwi powoli wsiąkają w ziemię – Novik niczego nie upiększa. Doskonale widać to na przykładzie Boru: choć ostatecznie okazuje się być istotą skazaną na mękę, to jego agresja, złośliwość i podstępność potrafią przerazić.

Skierowanie powieści do dorosłego czytelnika niesie ze sobą także konsekwencje fabularne. Historia opowiadana przez Novik z pewnością nie jest dużo bardziej skomplikowana niż uproszczona baśń. Okrutny czarodziej szybko okazuje się być nieco zmęczonym, zrzędliwym mężczyzną, który wbrew własnej woli uwikłał się w dworskie intrygi. Agnieszka powoli odkrywa prawdę o otaczającym ją świecie, tyleż banalną, co trudną do zaakceptowania: nigdy nie wiadomo, komu można zaufać. Wojna pomiędzy Polnią i Rusją jest dużo bliższa niż się wydaje, zagrożenie niesione przez Bór nawet na chwilę nie maleje – a młoda dziewczyna musi się jakoś w tym wszystkim odnaleźć. Novik opisuje jej zmagania ze światem lekko, ale i z wielką wrażliwością, dzięki czemu Wybraną czyta się błyskawicznie. W dodatku doskonale panuje nad napięciem, co jakiś czas wplatając w spokojny raczej tok opowieści mroczną lub namiętną scenę, dzięki czemu lektura raczej nikomu się nie znudzi. Jedyny drobny zarzut można mieć do pisarki w związku ze zbytnim zwiększeniem tempa w końcowej części powieści – finał po prostu przychodzi za szybko.

Wybrana to powieść magiczna: zarazem radosna i mroczna, ujmująca magnetyzmem wypływającym z tęsknoty za baśniowymi krainami, a przy tym wszystkim bardzo dojrzała. Jeżeli mienicie się miłośnikami fantasy, w którym najważniejsza jest piękna opowieść niczym w Ziemiomorzu Ursuli K. Le Guin, to obecnie nie możecie wybrać nic lepszego.